Altin ile Gümüsün Zekati



50- Altin ile gümüs ister külçe halinde olsun, ister darbedilmis olsun, bunlar hangi maksadla bulundurulursa bulundurulsun, nisab mikdarina ulasip da üzerlerinden bir yil geçerse, zekata tabi olurlar.
Altinin nisabi yirmi miskaldir. Gümüsün nisabi iki yüz dirhemdir. Bir miskal yirmi kirattir. Her kirat da bes arpa agirligidir.
Bir ser'î dirhem ise, on dört kirattir. Bu halde on ser'i dirhem, yedi miskal agirligina denktir.
Bir de örfî dirhem vardir ki, on alti kirattir. O halde yirmi miskal yirmi bes örfî dirheme esittir. Iki yüz ser'i dirhem de yüz yetmis bes örfî dirheme esittir.
Bazi fikih alimlerine göre, zekat ve fitre sadakasi konusunda her beldenin örfî dirhemi esas alinmalidir. Buna göre gümüsün nisabi, iki yüz örfî dirhemden ibarettir. Bu sekilde de fetva verilmistir. Fitre konusuna bakilsin...
51- Yirmi miskal altinin zekati, yarim miskal altin oldugu gibi, ikiyüz dirhem gümüsün zekati da, bes dirhem gümüstür. Yirmi miskalden fazla olan altin dört miskale ulasmadikça ve iki yüz dirhem gümüsten fazla olan mikdar kirk dirheme ulasmadikça, bu fazlaliklar için ayrica zekat gerekmez. Ancak bu fazla mikdar ile beraber baska bir ticaret mali da bulunursa o zaman bu fazla mikdarlarla hepsinin zekati verilir. Fakat altin ile gümüsten nisab üstünde fazla olan mikdar, kiymetçe dört miskala veya kirk dirheme esit olursa, bu fazladan da zekat gerekir. Bu mesele Imam Azam'a göredir, iki Imama (Imam Muhammed ve Imam Ebû Yusuf) göre ise, böyle küsurlarinda ne olursa olsun, zekatini vermek gerekir.
Örnek: Bir kimsenin yalniz iki yüz otuz dokuz dirhem gümüsü bulunsa, Imami Azam'a göre, yalniz iki yüz dirhem için bes dirhem zekat vermek gerekir. Küsur olan otuz dokuz dirhem için zekat gerekmez. Bu küsur kirka ulasmadikça zekati yoktur.
Iki imama göre, bu küsurlar için de kirkta bir nisbetinde zekat vermek gerekir.
Yine, bir kimsenin yalniz iki yüz yetmis dirhem gümüsü bulunsa, Imami Azam'a göre, iki yüz kirk dirhem için alti dirhem zekat vermesi gerekir, geri kalan otuz dirhem için bir sey gerekmez. Fakat iki imama göre, bu geri kalan
kisim için de zekat gerekir. Altin hakkinda da hüküm böyledir.
52- Altin ile gümüsün nisablarinda, bunlardan zekat verilmesi için, kiymetlerine degil, agirliklarina bakilir. Bunda ittifak vardir.
Buna göre altindan yapilmis bir tepsinin agirligi nisab mikdarindan az, mesela on dokuz miskal oldugu halde, kiymeti yirmi miskalden fazla bulunsa, ittifakla zekata tabi olmaz. Ancak bununla beraber zekata tabi baska bir mal bulunur da, tümü nisab mikdarina ulasirsa zekat gerekir.
Yine, iki yüz adet gümüs dirhemden biri agirlikça biraz noksan bulunsa, bunlara zekat gerekmez. Fakat baska bir zekat mali bulunursa, zekat gerekir.
53- Kendilerinde riba (faiz) uygulanmayan, ser'an ölçek ve tarti esasina bagli bulunmayan mallardan zekat verilmesinde kiymetlerine bakilir. Agirlik ve adetlerine bakilmaz.
Buna göre, üzerine zekat olarak orta durumda iki koyun farz olan kimse, bunlarin kiymetlerini para olarak verebilecegi gibi, bu ikisinin kiymetine denk iyi bir koyun vererek de zekatini ödeyebilir. Çünkü koyunlar kiymete bagli mallardandir. Bunlarda riba (faiz) olmaz.
Fakat kendilerinde riba islemi yürütülebilen mallarda böyle kiymete degil, agirliga itibar edilir. Mesela: Zekat olarak verilmesi gereken bes kilo bugday karsiliginda, dört kilo iyi cins bugday verilemez.
Yine, iki miskal altin yerine, bir miskal agirliginda olup üzerindeki sanattan dolayi, iki miskal kiymetinde bulunan bir altin verilemez. Çünkü bu durumda riba (faiz) gerçeklesir.
Bu mesele, Imami Azam ile iki îmama göredir, Imam Züfer'e göre verilebilir. Çünkü kiymetleri esittir. Kiymetler esit olunca, kul ile Yüce Allah arasinda riba düsünülemez.
(Riba'ya bagli mallar için, kerahet ve istihsan bölümüne bakilsin.)
54- Altin veya gümüsten yapilmis bulunan ziynet takimlari ve süs esyalari, tablolar gibi maddelerden de, nisab mikdarina ulasinca zekat gerekir. Bu zekat kendi cinslerinden olmayan bir mal ile ödenecegi takdirde, agirliklarina degil, kiymetlerine bakilir. Bunda da ittifak vardir. Fakat kendi cinsleriyle ödenecegi takdirde, Imami Azam ile Imam Ebû Yusuf'a göre, agirliklari esas alinir, Imam Züfer'e göre kiymetlerine bakilir. Imam Muhammed'e göre de, fakir için daha faydali olan tarafa itibar edilir.
Örnek: Yirmi miskal agirliginda bulunan bir altin bilezik, kendisindeki sanat bakimindan yirmi bes miskal kiymetinde bulunsa, bakilir. Eger zekati gümüs gibi baska bir cinsten verilecek olursa agirligi olan yirmi miskale degil, kiymeti olan yirmi bes miskale bakilarak zekatini vermek gerekir. Fakat bunun zekati kendi cinsinden olan altindan verilecekse, Imami Azam ile Imam Ebû Yusuf'a göre, agirligi olan yirmi miskal altina göre verilmesi gerekir, Imam Muhammed ile Imam Züfer'e göre, bu yeterli olmaz, altinin kiymetine göre, deger farki olan bes miskalin de ayrica zekatini vermek gerekir.
Yine, iki yüz dirhem has gümüs için, dört dirhem has gümüs kiymetinde olan bes dirhem karisik gümüs verilse, bu Imam-i Azami ile Imam Ebû Yusuf'a göre yeterli olur. Çünkü agirlik bakimindan istenen mikdara esittir. Fakat Imam Züfer ile Imam Muhammed'e göre yeterli olmaz; çünkü kiymet bakimindan Istenen degerden daha azdir.
Aksine olarak iki yüz dirhem karisik gümüs için bes dirhem karisik gümüs kiymetinde dört dirhem saf gümüs verilse, bu Imami Azam ile Imam Ebû Yusuf'a göre yeterli olmaz. Çünkü agirlik esasina göre noksandir. Fakat Imam Züfer'e göre yeterlidir, çünkü kiymet bakimindan esitlik vardir. Cenabi Hak ile kul arasinda riba düsünülemez.
55- Altin ile gümüsün ve ticaret mallarinin nisabinda, bunlarin bir cinsten olmalari sart degildir. Onun için bir kimsenin bir miktar altini ile gümüsü ve bir miktar da ticaret mali bulunur da, bunlann tümünün kiymeti bir nisab mikdari olan iki yüz dirhem gümüse denk olursa, kirkta bir zekatlarini vermek gerekir.
56- Her biri nisab mikdarindan noksan olan altin ile gümüs, Imami Azam'a göre, kiymet bakimindan birbirini tamamlayarak nisab aranir, iki imama göre ise agirlik bakimindan birbirini tamamlarlar.
Buna göre: Bir kimsenin yüz dirhem gümüsü ve yüz dirhem gümüs kiymetinde de on miskal altini bulunsa, bunun için ittifakla bes dirhem gümüs zekat vermesi gerekir. Fakat yüz dirhem gümüs ile yüz dirhem gümüs kiymetinde bes miskal altini yahut elli dirhem gümüs ile yüz elli dirhem gümüs kiymetinde on miskal altini bulunsa Imami Azam'a göre bes dirhem mikdari zekat gerekirse de, iki imama göre gerekmez; çünkü cüz bakimindan nisablari noksandir. Fakat yüz elli dirhem gümüs ile elli dirhem kiymetinde bes miskal altin bulunsa, yine ittifakla zekatlari gerekir. Çünkü kiymetleri tam gümüs nisabina denktir. Bundan baska birinin nisabi dörtte üç, digerinin nisabi dörtte bir nisbetinde mevcut oldugundan tamami bir nisaba denk bulunmus olur.
57- Yüz elli dirhem gümüsle beraber altmis veya seksen dirhem gümüs kiymetinde bes miskal altin bulunsa, Imami Azam'a göre iki yüz dirhemin kirkta biri olarak bes dirhem zekat gerekir. Küsurlar kirka ulasmadigi için bunlardan zekat gerekmez, iki Imam'in görüsüne göre, bu küsurlardan dolayida kirkta bir nisbetinde zekat vermek gerekir. Küsurlarda bagis, iki Imama göre yalniz saime hayvanlara mahsustur. Bu bagislanan küsur, geçerli para ile ticaret esyalarinda olmaz.
(Imam Safiî'ye göre, altin ile gümüs, nisabi doldurmak için birbirlerine ilave edilemez; çünkü cinsleri degisiktir. Bunlarin her biri için ayri ayri tam bir nisab sarttir.)
58- Geçerli olan karisimli paralarin altinlari veya gümüsleri, kendilerine karismis bulunan yabanci maddelerden daha fazla veya esit bir halde ise, bunlar altin ve gümüs hükmündedir, ona göre zekatlari verilir. Eger bu paralarin altin veya gümüs kismi, onlara karistirilan yabanci maddelerden az ise, bunlar ticaret mali hükmüne girerler. Sene sonunda kiymetlerine göre zekatlari verilir. Bunlarda ticaret niyeti aranmaz; çünkü geçerli para yerindedirler.
59- Geçerli olan paralar veya ticaret mallari altin ile gümüsten karisik halde olsalar bakilir: Altinlari karisan yabanci maddeden fazla olanlar altin hükmünde, gümüsleri fazla olanlar da gümüs hükmünde olur. Buna göre nisab mikdarin ulasinca, zekata girerler. Böyle altin veya gümüsü, yabanci maddeden daha fazla olan geçerli paralar ticaret mali olmayinca agirliklarina bakilir. Eger nisaba ulasirlarsa zekatlari verilir, degilse verilmez. Ancak nisabdan az olan bu gibi geçerli paralar yaninda zekata bagli baska mal varsa, ona göre zekat gerekir.
60- Para halinde geçerli olmayan altin ile gümüs, baska bir madenle karisik olunca çogunluga göre hükmedilir. Altin veya gümüs yabanci maddeden fazla veya esit durumda ise, tümü altin veya gümüs hesab edilir. Eger altin veya gümüs, karistirilmis yabanci maddeden az ise bakilir: Altin veya gümüs kismi kiymetçe nisaba ulasirsa veya ulasmadigi takdirde, zekata bagli baska mallar varsa, onlarla beraber zekatlarini vermek gerekir.
Bunlar ticaret mallarindan ise, diger maden kismi da ayrica nazara alinir. Bunlarin altin veya gümüs kismi, böyle nisab mikdarina ulasmiyorsa, hepsi ticaret esyasi hükmünde olur. Bu halde ticaret mallarindan ise, kiymetleri en az iki yüz dirhem gümüse denk olmalidir ki, zekata bagli olsunlar. Yahut nisaba varmiyorsa, kendileriyle beraber baska ticaret mali veya geçerli para mevcut ise, bunlarla zekata tabi olurlar, degilse olmaz.
61- Altin ile gümüs darbedilmis geçerli para cinsinden olmamak üzere karisik bir halde bulunursa, bakilir: Eger yalniz basina olarak altin nisab miktarinda ise veya ikisi bir nisab mikdarinda olup altin gümüse agirlik veya kiymetçe üstün veya esit ise, hepsi altin sayilir. Ona göre zekat gerekir. Fakat altin nisab mikdarinda olmayip kendisine gümüs galip ise, o zaman hepsi gümüs sayilir.
Örnek: Altin yirmi miskal oldugu halde, gümüs iki yüz veya üç yüz dirhem bulunsa, bunlarin hepsi altin sayilir (çünkü yalniz basina altin nisabi gerçeklesmistir. Bu esas alinir.) Yine, altin on miskal oldugu halde, iki veya üç yüz dirhem gümüs kiymetinden daha degerli olsa, yine hepsi altin sayilir. Fakat altin on miskal oldugu halde, gümüs kismi yüz veya iki-üç yüz dirhem kadar olup kiymetçe on miskal altindan daha yüksek bulunsa, hepsi de gümüs sayilir.
Untitled Document